Feest bij de waaiersluizen
18 juni 2012 // gepubliceerd in AD Rivierenland
Kering en taveerne bij Kunstfort Asperen heropend
Acquoy – ‘Invasie, invasie. Maar ik zie het al: het is goed volk’. Met die woorden kondigde verhalenverteller Kees van der Zwaard zaterdag op de waaiersluis bij Kunstfort Asperen de komst aan van Lingewaal-burgemeester Loes van Ruijven en gedeputeerde Annemieke Traag. Reden: de feestelijke oplevering van de sluizen en van de verbouwde taveerne.
Gehuld in een historisch kostuum en zich volledig inlevend in zijn rol als verhalenverteller, nam Kees van der Zwaard de tientallen aanwezigen mee terug in de tijd van de laatste inundatie, het met opzet onder water zetten van land met als doel de vijand doorgang te belemmeren.
De dubbele waaiersluis werd in maart 2011 door de provincie Gelderland aangekocht. In haar opdracht zorgde de Dienst Landelijk Gebied er vervolgens voor dat de restauratie werd uitgevoerd. De sluizen, ontworpen door Jan Blanken (1755-1838), de eerste Inspecteur-generaal van Waterstaat, en aangelegd in 1815,maken deel uit van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
Van het type waaiersluis zijn er maar drie in Nederland. Ze zijn zo uniek vanwege een speciale constructie, waardoor de sluisdeuren tegen de stroming in kunnen worden geopend of gesloten. Tijdens een eerdere restauratie in 1924 zijn de oorspronkelijke houten sluisdeuren van de zuidelijke sluis – en later ook van de noordelijke sluis – vervangen door stalen deuren. Tijdens de laatste restauratie zijn bij de noordelijke sluis opnieuw houten deuren geplaatst. Om de historie van de deuren in beeld te brengen, zijn de deuren van de zuidelijke sluis niet vervangen.
‘Gunstige invloed’
Volgens gedeputeerde Traag zijn de sluizen niet alleen van grote historische waarde, maar is er ook – in samenhang met de herbestemming van forten – een duidelijk economisch belang. ,,De sluizen laten zien dat we ook al in de 19e eeuw bezig waren met water als verdedigingsinstrument. Het zegt iets over onze geschiedenis: het is belangrijk dat zoiets behouden blijft. Daarnaast is het goed dat we er in slagen onderdelen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie nieuwe functies te geven. Dat heeft een grote toeristische en recreatieve waarde en dus een gunstige invloed op de lokale economie.’’
Mobilisatie
Behalve de heropening van zowel de waaiersluizen als de volledig gerestaureerde taveerne, werd zaterdag ook het boek ‘Hou je dapper’ gepresenteerd: een boek over het leven in en rond Fort Asperen tijdens de mobilisatiejaren 1939 – 1940. Schrijver Leendert van der Valk: ,,Het boek vertelt niet alleen het verhaal van de mensen die toen in het fort leefden, maar ook van de mensen in de naburige dorpen. Die verhalen laten de geschiedenis herleven.’’
Voor belangstellenden was er van alles in en rond Kunstfort Asperen te doen. Zo was er een puzzeltocht uitgezet, zodat bezoekers al wandelend en per ecoboot kennis konden maken met dit specifieke onderdeel van de Waterlinie. Er was muziek, in het fort zelf was een tentoonstelling van militaire materialen ingericht en er werden historische films en foto’s getoond.
Ook was er een legomodel van de Waaiersluizen te bewonderen. Reden genoeg voor bezoekers om van heinde en ver af te reizen naar het fort. Zo ook de 11-jarige Dean van Ditmarsch uit Vleuten. ,,Ik heb pas een werkstuk voor school over de oorlog gemaakt. Toen ik hoorde dat er hier van alles te doen was, wilde ik er graag naar toe. Het is interessant om te zien hoe de soldaten in het fort leefden.’’